Tuesday, October 19, 2021

ඩූම්ස් ඩේ කතා

තාක්ශණයේ දියුණුව, නව ඛනිජ හා ලෝහ සකසන ක්‍රමවේද සොයගැනීම, නව උපකරණ සැකසීම, නව යුද උපක්රම දියුනු වීම ආදිය එක්ක ලෝකය නව තාක්ශණික යුගයකට ගමන් කරනව. ඒ සමගම ඒ නව ඛනිජ හා ලෝහ මත ධ්නය ඒකරාශි වෙනව. ධන කුවේරයින් බිහි වෙනව. අතිරික්ත ධනය මත තාක්ශණ වේදින් බිහි වෙනවා, තාක්ශණ ධන කුවේරයින් හැදෙනවා. මේ මිනිසුන් අතර හුවමාරු වෙළදාම් එක්ක වාණිජ මැද පන්තියක් හැදෙනව, උන් ආර්තිකය හසුරුවන්න සක්‍රියව දායක වෙනව. සාපේක්ශව නිදහස් ආර්තිකයක්. ඒ කිව්වෙ ධනය හිමි අය ඒව ආයෝජනය කරමින් තවත් ධනය රැස් කරන්න කරගෙන යන දේශසීමා ඉක්මවන තනි ආර්තිකයක්.

ඒ මත ස්මාජයේම ජීවන තත්වය ඉහළ යනවා. මෙතෙක් වෙන් ව තනිව උන් ගම්මාන නගර වෙනුවට ලොකු කලාපයක් යාවෙන විශ්ව ගම්මානයක් හැදෙනව. මෙතෙක් බලය පෙන්නන්න කළ යුද්ද ආයෙ කළොත් මේ යුටෝපියාව කඩා වැටෙන නිසා ඒ ඒ රටවල පාලකයින් සහ ධනවතුන් සාකච්චාවෙන් එකගතාවෙන් සහ සහයෝගයෙන් ජීවත් වෙන්න පුරුදු වෙනව. ඒ සමග දිගුකාලිනව සාමය උදාවෙනව.

භාණ්ඩ නිශ්පාදනය සන්කීර්ණ වෙනව. එක කෙළවරක අමුද්‍රව්‍යයක් තව කෙළවරක අමුද්රව්‍යක් එක්ක තවත් තැනක මහ පරිමානෙට නිපදවා තවත් බොහෝ තැන්වල අගය එකතු කිරීම කර කලාපය පුරා බෙදා හැරෙනවා. ඒ මත සප්ලයි චේන් නෙට්වර්ක් එකක් හැදෙනව. රුධිර ධමනි වගෙ දිවෙන නාවික මාර්ග හැදෙනව ඒවට රුධිර නාළීකා වගෙ සෙට් වෙන ගොඩබිම් ප්‍රවාහනය දියුණූවෙනව.

මිනිස්සු යුටෝපියාවක ජීවත් වෙන්න ගන්නව කවදාවත් කඩා වැටේ කියල නොහිතන.

හැබැයි ප්‍රශ්න තියෙනව. වෙල්ත් ඩිස්ට්‍රිබියුශන්. අති විශාල ධනයක් තැන් තැන්වල ඒකරාහි වෙනව, එතකොට සාමාන්‍ය මිනිහගෙ ජීවිතේ අමාරු වෙනව. ක්ලොක්වර්ක් වගෙ මේ සිස්ටම් එක දුවන්න උන්ට ලොකු බරක් දරන්න වෙනව. පීඩනයක් නිර්මාණය වෙනව. වාණිජ පද්දතිය සක්‍රිය වෙන්න වෙනන් ආර්තිකය සන්කීර්ණ වෙනව. ස්තාවරත්වය සාමය සහ සන්වර්ධනය එක්කම ජ්නගහනය වැඩිවෙනව. ඒ මිනිසුන්ට ස්පයන්න වැඩියෙන් දේවල් ඕනෙ වෙනව. භූමිය අධික ලෙස ගොවිතැනට යොදල ආහර හිගයන් එනව, ජලය හිග වෙනව. මහජනයා ලොකු මට්ටමින් එකිනෙක අතර අන්තර් සබන්ද පවත්වන වෙළදාමෙන් දුර තැන් පවා ඉක්මනින් සම්බන්ද වෙන මේ ලොකෙ වසන්ගත‍යක් ආවම විශාල බලපැමක් කරනව මොකද පැතිරීමේ සන්ගුණකය වැඩියි. කනෙක්ටඩ් ලෝකයක්. පැන්ඩෙමික තත්වයක්.

ඒ සමගම සියල්ල කණපිට හැරෙනව. ඉතාම කෙටි කාලෙකින්. දශක කිපෙකින්. ආර්තිකයේ සියුම් ස්වභාවය එන්න එන්න ම වැඩි ව්වුණාම ඉතා කුඩා වෙනසක් වත් එයට දරාගන්න අමරුයි. හිතන්න කිසියම් නිශ්පාදනයක් කරනන් නගර 10 ක අමුද්‍රව්‍ය ඕනෙනම් නගර 5 ක ශ්‍රම බලකා ඔනෙනම් ඒ නිශ්පාදනය කෙරෙන්න ස්තාන 15 ක් සාමයෙන් සමෲද්දිමත් ව තියෙන්න ඔනෙ ඒ ස්තාන 15 අතර සියලු ගමන් මාර්ග සුරක්ශිතව සක්‍රියව තියෙන්න ඕනෙ. මේවයෙ පොඩි හරි වෙනසක් වුනොත් ඒ නිශ්පාදන ඇනහිටිනව. එක නිශ්පාදනයක් තව එකකට බලපානව. මේ සමග සප්ලයි චේන් අර්බුද හටගන්නව. ඒ එක්කම ආර්තිකයට අවිනිශ්චිතබවක් ඇතුලු වෙනව. නිදහස් ආර්තිකයේ අර්බුදය එනම් ආර්තිකයට ආයෝජනය නොකර ඉන්නත් තියෙන නිදහස ඉස්මතු වෙනව. මිනිස්සු මේ අවිචාරමත් කාලෙ ගෙවෙනකම් වස්තුව හන්ගනව. වෙල්ත් එක මුට්ටිකාසි වෙනව. ආර්තිකයන් බිද වැටෙනව.

කලාපිය හෝ ලෝක කාළගුණ විපර්‍යාස ඇතිවෙනව. කෲශිකර්මය බිද වැටෙනවා බොහෝ තැන්වල. සමාජයෙ කෙමෙන් වර්ධනය වෙන ෆෝල්ට් ලයින් දිගේ ඝට්ටන ඇතිවෙනව. මිනිස්සු තමන්ගෙම නගර කොල්ලකනව ධනවතුන්ගේ බලවතුන්ගෙ නිවාස කොල්ල කාලා ඒව බිමටම පුලුස්සා දමනවා.

විශාල මනුශය් සන්ක්‍රමණ ඇතිවෙනවා. යුටෝපියාව කඩා වැටෙනකොට එහි මුල්ම බලපෑම් එන්නෙ ප්‍රත්‍යන්ත පලාත් වලට. ප්‍රත්‍යන්ත වල යුද්ද ඇවිලෙනවා. ඒවයෙ ආර්තිකයන් සුන්නද්දුලි වෙනවා. ජීවත් වෙනන් අසීරු වෙනවා. මිනිස්සු මහා පරිමානෙන් කල්ලි ගැහිලා වඩාත් ධනවත් පෙදෙස් කරා බලහත්කාරෙන් සන්ක්‍රමණය වෙනවා. මේ එන මිනිස්සු ශිශ්ටාචාරෙ පස්ස පැත්ත. චින්තනයෙන් පසුගාමියි නොදියුනුයි. ඒත් උන් ජීවිතය සහ මරණය අතර සටනක ඉන්න නිසා ලොකු ඉලක්කම් වලින් අර කිව්ව දියුණු පළාත් වලට සන්ක්‍රමණය වෙනවා. මේ නිසාම ඒ පෙදෙස් වල බලය තීරණාත්මක ලෙස මේ මිනිසුන් අතට යනව. යුටෝපියාව ම්ලේච්චයින් අතට යනව.

ඒක ඉතින් ෆයිනල් මෝමන්ට් එක.

කීදෙනෙක් ඉන්නවද මේ වෙද්දි මට චෝදනා කරමින්. කීදෙනෙක් කියනවද මේ වෙද්දි මන් ඩූම්ස් ඩේ තියරි හදනවා කියල. කීදෙනෙක් කියනවද පිස්සුද බන් ඔහොම වෙන්නෙ නෑ කියල.

ඒත් ඔහොම වෙනව කියල නෙවි මන් කියන්නෙ. ඔහොම තමා වුනේ. ඔහොම තමා ඒක ඉවර වුණේ.

ලෝකඩ යුගයේ ශිශ්ටාචාරය හෙවත් බ්‍රොන්ස් ඒජ් සිවිලයිසේශන් කියල ලෝකය හදුන්වන අදින් වසර 4000 ක සිට 3200 ක් ඉස්සර වෙනකම් බටහිර ආසියාවෙ තිබ්බ ශිශ්ටාචාරය කඩා වැටුනෙ ඔහොම.

ඉතිහාසය විශ්ලේශණය කරන බොහො දෙනෙක් අද අපි ඉන්න ලෝක ශිශ්ටාචාරය එක්ක ලාක්ශණිකව ලොකු සමානකම් දකිනව මේ ලෝකඩ යුගයේ ශිශ්ටාචාරය තුල. යුරෝප මූලික ලොකයෙ ස්තාවර යුගයන් කියල කියන රෝමය, මොන්ගල් යුගය, ශු රොමාධිරාජ්‍ය, බ්‍ර්තාන්‍ය අධිරාජ්‍ය වගේ කාලවලට වඩා අද අපි ඉන්න තත්වෙට සමානකම් වැඩියි ලෝකඩ යුගයේ ශිශ්ටාචාරය තුල.

ලෝකඩ නිශ්පාදනය එක්ක නිර්මානය වන තාක්ශනික විප්ලවය මත තඹ සහ ටින් හාරන පතල් කර්මාන්තය ඒමත බිහිවන නව නිශ්පාදන, ඇෆ්ඝනිස්තානෙ බ්‍රිතාන්‍ය පමණ දුරවල් වලට ඇදුන සප්ලයි චේන්, මේව නිසා කනෙක්ට් වෙන ලෝකය එහි නිර්මාණය වන වාණිජ අධිරාජ්‍යය, වෙළදාම සහ භාන්ඩ/සේවා සැපයීමෙන් දියුනු වන සමාජෙ මැද පන්තිය. රජුන් ජනයා බලහත්කාරෙන් හසුරුවා කල දේවල් වෙනුවට ධනවතුන් සහ වෙලදුන් හා සෙසු මහජනයා එක්ව කල වඩාත් නිදහස් ආර්තික රාමුවක් පේන්න තියෙන්නෙ. ඒ මත ග්‍රීසිය තුර්කිය සුළු ආසියාව සහ ඊජිප්තුව අවට හැදෙන බලවත් ධනවත් එහෙත් සාමකාමි රාජධානි - මයිසිනියන්, සිප්‍රයිට්, හිටයිට්, ඊජිප්තු, ඇසිරියන් ආදී ලෙස. මෙයාල ඔක්කොම පාලනය කරන්නෙ අපෙ යු එන් එක වගේ හරිම හිතවත් පාලක පිරිසක් ඒ පාලකයින් යැපෙන්නෙ ධන කුවේරයින්ගෙන්, ටැක්ස් වලින්. අපෙ යු එන් එක හා පාලකයින් ලෝකෙ ධනය වෙනුවෙන් මලාට යුද්ද ඇතිවෙන්න නොදෙන්නා සේ මෙයාලත් යුද්ද වලකනවා. යුටෝපියාව හැදෙන්නෙ එහෙම.

සමහරවිට අපි මෙයාල ගැන දන්නව වැඩි ඇති. මොකද ඔවුන් ලේඛනය කලේ පිලිස්සු මැටි පුවරු වල. පිලිස්සු මැටි පුවරු වෙනත් ලේඛන ද්‍රව්‍ය වලට වඩා සුරක්ශිතව තියෙනව. ඒ නිසා වෙලදාම් කරපුව ඕඩර් දාපුව ඉන්වොයිස් එවපුව එකිනෙකාට යවාගත්ත හා යවාගන්න බැරි වූ ලියුම් අන්තිම අසාද්‍ය වෙලා අපිව බේරගනියෝ කියල යවාපු පනිවුඩ එහෙම සැහෙන්න හමුවෙලා තියෙනව. අකුරු කියව ගත්ත ගමන් ලොකු විස්තරයක් විවර වෙලා තියෙන්නෙ.

එය බිද වැටුනෙ අහවල් හේතුවටයි කියන්න බෑ. සප්ලයි චේන් බිද වැටීම එක්ක නිශ්පාදන ආර්තිකය හිරවෙන ආකාරය පේන්න තියෙනව. කොමද ද්න්නවද? භාන්ඩ හිගයන් ගැන සාක්ශි තියෙනව ඕඩර් රිපීට් කර කර ඉල්ලපු මැටි පුවරු තියෙනව, එවයි කියල හිතපු බාන්ඩ නොලැබීම ගැන ලියු ලියුන් තියෙනව. මේ වතාවෙ ආහාර එව්වෙ නැත්නම් අපි මැරෙයි කියල යැවු පනිවුඩ තියෙනව. මෝස්ට් ඉම්පෝටන්ට්ලි එහෙම ලියල ඒත් යවාගන්න බැරි වූ පනිවුඩ තියෙනව. ඒ කියන්නෙ යවනකම් වත් සර්වයිව් වී නෑ. ඒ නිසා ආර්තිකේ වැටෙන එක තමා මුලින්ම වුනා කියල හිතන්නෙ. ආයෝජන වෙනුවට සල්ලි මුට්ටිකාසි වෙලා සමහරු වළලලත් තියෙනව පස්සෙ හොද කාලෙක ගන්න හිතන්, ඒත් ඒ මිනිස්සුන්ට ඒව ගොඩ ගන්න වෙලා නෑ.

කලාපිය දේශගුණ අර්බුදයක සළකුණු තියෙනව. නියන් ජල හිගය සහ ෆැමින් වල සළකුනු කලාපෙ පුරාම තියෙනව. පැන්ඩෙමික වසන්ගත වල සළකුණු තියෙනව කනෙක්ටඩ් නිසා ඒක හැම තැනම ගියා කියල හිතන, බොහෝ නගර වාසින් තමන්ගෙම නගරෙ කොල්ල කෑව කියන්න සලකුනු තියෙනව.

ඔය කාරණා එක්ක මිනිස්සු පාරට බැහැල ධනය කොල්ල කන්න ඇති සල්ලි කාරයො රජුන් පලා යන්න ඇති. නගර ගිනි තිබ්බ කියන්නෙ නගර වැසියන් මයි. ඒක ඇවිල්ල පිස්සු හැදෙන මොහොතක්. යුටෝපියාවෙ සැපට උන්නු මිනිස්සුනෙ. උන්ට මල පනින්න ඇති. මේ තත්ව උත්සන්න වෙනකොට වඩාත් දුර බැහැර නොදියුණු පලාත් වලින් (යුරෝපා භුමියෙන්, මධ්‍යධරනි දූපත් වලින් එහෙම) ආපු සුවිසල් මිනිස් සන්ක්‍රමණ නිසා ඔවුන් එක්ක ඇතිවන යුද්ද සහ සාපේක්ශව නොදියුනු ඒ මිනිස්සු (සී පීපල් කියල හදුන්වන) මේවයෙ බලය ඇල්ලිම එක්ක කලාපය බිද වැටෙන්නෙ.

ශිශ්ටාචාරමය ලෙස උසස් තත්වයක් ආයෙ එන්නෙ සහස්‍රයකට පමන පසු.

නිකමට මේ මොහොත එක්ක සන්සන්දනය කර බලන්න. හරි දැන් ඔයාල ඩූම්ස් ඩේ කතා ටික තනියෙන් ලියා ගන්න.

ප.ලි. ෆේස්බුක් එකෙන් මට ආපු ප්‍රතිචාර එකක් පොඩි ක්ලැරිෆිකේශන් ටිකක් ලියන්න හිතුව, ඒ ප්‍රශ්න කිරීම් කල හැමට ස්තුතිය.

1. මේක අතීතෙ වෙච්ච ඉවෙන්ට් එකක්. ඒකම ආයෙ එහෙම්ම වෙනව කියල කියන්නෙ නෑ අපි දකීන්නෙ අපේ වගේ තරමක් නිදහස් එසේම ඉතා ෆ්‍රජයිල් ආර්තිකයක්. කනෙක්ටඩ් කලාපයක් සප්ලයි චේන් මත රදා පැවතුන ලෝකයක්. සිමිලරටීස් තියෙනව. වෙච්ච දේවල් වෙලා තියෙනව. මිනිස් ස්වභාවයන් නිසා අර වෙච්ච දේ වගෙ "නැඹුරුතාවන්" අපි ඉන්න කාලෙත් ඇතිවෙන්න පුලුවන්. හැබැයි ඉවෙන්ට්-වයිස් රිපීට් වීමක් අපි හෙව්වොත්, කිසිම දෙයක් මලාට එහෙම වෙන්නෙ නෑ. සමානකම් තියෙන්නෙ ස්ට්‍රක්චර් එකේ ඉතාම උඩ මට්ටමක පමනයි. ඊට පහලට ඩීටේල් වලින් අපි ඉන්න කාලෙයි ලෝකඩ යුගයයි අතර මහා වෙනස්කම් තියෙනවනෙ. අපි ඒක රිසෝල් කරගන්න හැටි අපිටම ආවේණිකයි සහ අපි විසින් ඩිෆයින් කරන්නෙ. ඉර්ණමක් වගෙ දැනටම ලියවිලා නෑ. ෆේමස් කියමනක් තියෙනව හිස්ට්‍රි ඩස් නොට් රිපීට් ඉට් ජස්ට් රයිම්ස් කියල.

2. අනික මේක මේ වෙලාවෙ යන කෝවිඩ් වසන්ගතෙ එ එක්ක පටල ගන්න එපා, මේ ගැටලු දිගුකාලිනයි. දශක හෝ සියවස් ගානක් තිස්සෙ යන කතා. ඒත් ශිශ්ටාචාර දෙකේ සමානකම් නිසා දිගුකාලිනව බොහො විට අපේ වයසෙනුත් එහාට වෙන්න ඉඩ තියෙන ෆේලියර් ගැන සමහරු කතාවෙනවා. කෝවිඩ් එකක් වෙච්ච දේවල් ඒ වල්නරබිලිටියට සාක්ශි සපයනව.

3. ඇත්තෙන්ම ඒ බොහො කතාවල බොහො දෙනෙක් නොදකින ක්‍රිටිකල් කාරනාවක් තමා චීනගෙ භූමිකාව. බ්‍රොන්ස් ඒජ් එකේ එහෙම එකෙක් ඉදල නෑ. මේ සිස්ටම් එක් කලප්ස් වීගෙන යනවනම් චීනගෙ භුමිකාව මොකක් වේද? එකාතකින් චින කියන්නෙ ආර්තිකේ ස්වාභාවිකව වැටිල වට්ටන්න පුලුවන් එකෙක් නෙවි උන්ගෙ ස්ටැට්ස් ඉදල කෲතිම එව්ව. අනික් අතින් චීන කියන්නෙ බලෙන් අල්ලගෙන ඉන්න එකෙක්, ස්වාභාවික බලයක් නෙවි. එක්කො ඔක්කොටම කලින් ඌ වැටෙනවා. ඉතින් මෙවැනිම දෙයක් වුණත් චීනා ගෙ භුමිකාව අනුව කලප්ස් නොවී වෙනත් අතරමැදි අවස්තාවලට මාරු වෙන්න පුලුවන්.

Sunday, September 26, 2021

අපි අපේ ශිශ්ටාචාරයේ උපරිමය පසුකර ගිහින් ද?

නගරයේ කළබල වීදි වල පේව්මන්ට් දිගේ වැඩියෙන්ම දකින්න ලැබෙන්නෙ ඌබර් ඊට්ස් බයිසිකල්. එව්ව පාරෙ පදිනව අඩුයි, පළල හින්දද කොහෙද. කෝවිඩ් රැල්ලත් එක්ක හේතු දෙකක් නිසා ඌබර් ඊට්ස් වැඩිවෙලා තියෙනව. එකක් තමා ඔඩ් ජොබ්ස් අඩුම වෙලා යාම. අනික තමා මිනිස්සු රෙස්ටෝරන්ට් වලට යන්න අකමැති වීම. කෝම වුණත් මේ ඌබර් ඊට්ස් පදින බර හරියක් ස්ටුඩන්ට්ස් ලා.

ඌබර් ඊට්ස් විතරක් නෙවි, ඌබර් ඩ්‍රයිවිනුත් සමාජෙට සැහෙන්න කා වැදිලා. ඒක කෝවිඩ් නිසා ටිකක් අඩුවෙලා. ඒත් මම දන්න පෙර ඔෆිස් වල යාලුවො ඉන්නව ජොබ් එකට අමතරෙන් ඌබර් එලවන. මේක හෙණම කූල් හොබි එකක් පාස්ටයිම් එකක්ම නෙවි. සම්මත ලයිෆ්ස්ටයිල් එකක පැය අටේ වැඩ මුරයෙන් පස්සෙ තමන්ගෙ පවුලෙ අය එක්ක කාලය ගෙවන්න හෝ තමන්ගෙ හොබි එකකට කාලය දෙන්න තමා ඉතින් කියන්නෙ. එතකොට කෙනෙක් අමතර පැය ගානක් ඌබර් එළවීම සළකන්න වෙන්නෙ 1888 චිකාගෝ වල පෙළපාලි ගිය කම්කරු ජනයාගෙ කණට ගහපු පාරක් වශයෙන්ද? අමතර වෙලාවෙ බිස්නස් හදන ඔන්‍ටප්‍රිනර් උන් ඉන්නව, අමතර වෙලාවෙ ක්‍රීඩා කරන උන් ඉන්නව මියුසික් කරන උන් ඉන්නව, හොබි වලින් හම්බු කරන උන් ඉන්නව ගේම් ස්ට්‍රීමින් කරන උන් ඉන්නව. ඒ ඔක්කොගෙම පොදු කතාව තමා එයාල කරන්නෙ තමන් ආසා දෙයක්. ඉපයීම සෙකන්ඩරි. ඒත් ට්‍රැෆික් එකේ වාහන එළවීම තෲප්තියක් කරග්ත් හෙනම රෙයා එකෙක් නොවෙන්න ඌබර් එකෙන් අනාගතෙ කල් පවතින ලොකු ව්‍යාපාරයක් ඔන්ප්‍රිනර් එකක් හැදෙන්නෙත් නෑ හොබි ආතල් එකක් තෲප්ත වන්නෙත් නෑ. ඌබර් එළවන්න මධ්‍යම පාන්තික මිනිස්සු පෙළඹීම සළකන්න වෙන එකම විදියනම් මධ්‍යම පාන්තික ජීවිතේට වයිට් කොලර් රස්සාව මදි වීම කියල තමයි.

අද මන් දකිනව ෆේස්බුක් එකේ සන්වාදයක දෙන්නෙක් ලියු කමෙන්ට් දෙකක්. මේ සන්වාදය මට දැන් හොයන්න බෑ, ඒ නිසා ඒ දෙන්නගෙන් අවසර ගන්නත් බෑ, ඒ නිසාම නම් දාන්නෙත් නෑ. මෙහෙම කමෙන්ට්දෙක ගන්න එක ඕකේ කියල හිතනව. මේ ඒ කමෙන්ට් දෙක.

"50-70 කාලෙ තම ඓන්න තිබ්බෙ. හොද ජොබකුයි හොද වාහනේකුයි තිබ්බ උන් රජ ආතල් එකක් ගත්තෙ ඒ කාලෙ"
"ඒ කාලෙ සපත්තු සේල්ස්මන් කෙනෙක්ටත් හොද ගෙයක් වාහනයක් ගන්න පුලුවන්කම තිබ්බ කියල කියන්නෙ"

මේ කතාව ජෙනරලයිස් කරගත්තොත් මෙයාල කියන්නෙ එයාලට ගෙවල් ගන්න බෑ වාහන ගන්න බෑ හෝ රජා වගේ ඉන්න ඕනෙ කියන එකට වඩා කාලයත් එක්ක ඔය මධ්‍යම පාන්තිකයක්ගෙ ජීවන අවකාශෙ සිහින් වෙලා ඉතුරුවෙලා තියෙන තරම ගැන කතාවක්. මේක සත්‍ය කතාවක්.

අසූව දශකයේ ඇමරිකාවෙ සමාජ ජීවිතය වෙනස් වූ ආකාරය ගැන කතාකරන්න බිද වැටුනු මධ්‍යම පාන්තික ජීවිත අළලා පටන්ගන්න කාටුන් සිරිස් එකක් තමා ද සිම්ප්සන්ස්. හෝමර් හෙවත් පවුලේ පියා බෝම පොඩි රස්සාවක් කරන්නෙ අම්ම ඉන්නෙ ගෙදර ළමයි තුනයි. මෙයාලට තමන්ගෙ ගෙයක් හා වාහනයක් තියෙනව. ඒත් මෙයාල ඉන්නෙ ම්ධ්‍යම පන්තියෙ පිට පොත්තෙ. අන්න ඒ මධ්‍යම පන්තියෙ පිට පොත්තෙ ඉන්න උන්ගෙ ජීවිත ගෙවෙන ආකාරය උන්ගෙ ගැටලු ගැන කතාවෙන්න තමා කතාව නිර්මාණය කරන්නෙ. ඒත් මොකක් හෝ හේතුවකට සිම්ප්සන්ස් ඉවෝල් වෙන්නෙ නෑ දැන් එපිසෝඩ් 32 ක් ගිහින් තාමත් යන්නෙ ඒ කතාවමයි (සිම්සන් නිතර බලන්නෙක් නොවෙන නිසා ඒක එහෙම වෙන්න කතාවෙ පැහැදිලි කිරීමක් තියෙද දන්නෙ නෑ, ඒත් ඒක මට අදාල නෑ). ඉතින් 2021 අපි මේ බලන්නෙ 1989 මධ්‍යම පන්තියෙ වාටියෙ උන්නු පවුලේ කතාව.

මාර සීන් එක කියන්නෙ ඒ පවුල අද ඇමරිකාවෙ ඉන්න හොද මධ්‍යමපාන්තික පවුලක ස්ටේටස් එකේ ඉන්නෙ. සිම්සන් පවුල එතරම් වැඩි පඩියක් නොවෙන එක ඉන්කම් එකකින් ගෙවපු ජීවිතේ ගෙවන්න අද වෙද්දි ඇමරිකන් මධ්‍යම පන්තියෙ දෙන්නම (ඒ වගෙ ජොබ්ස් වලින්) උපයලත් අමාරුයි. ඒ උපයන දෙන්නටත් අමතර රස්සා කරන්න වෙනවා. හෝමර් සිම්සන් අමතර රස්සා කරන්නෙ එදාවේලට හෙවත් එන්ඩ්ස් මීට් කරන්න නෙවි, ලමයෙක්ගෙ උවමනාවකට, හෝ මොකක් හෝ අකරතැබ්බයක් නිසා. ඒත් දැන් සෙකන්ඩ් ඉන්කම් එකත් අවශ්‍ය එදාවේලට.

මධ්‍යම පන්තියට ඔහොමනම් දරිද්‍රතා ඉරට පහළීන් ඉන්න අයට කෝම ඇද්ද? ලෝක සම්මුතියෙන් දරිද්‍රතාවය කියන එක මනින්නෙ රටේ ගෙදරදොර මධ්‍යස්ත ආදායමෙන් බාගෙට අඩු ආදායම් ලබන්නන් කියල. මේ දරිද්‍රතා ඉර ට පහළ ඉන්න ප්‍රතිශතය මහ ලොකුවට වෙනස් වෙලා නෑ. ඒත් ඒ ඉරට පහළින් ඉන්න මිනිහෙක් එදිනෙදා ජීවිතේට කරන්න තිබ්බ දේවල් ටික මහ ලොකුවට වෙනස් වෙලා තියෙනව මේ වෙනකොට. පෙරට වඩා බෙහෙවින් අසීරුයි, ඒ වගේම ඒ ආදායමෙන් ඔවුන්ට ලබාගතහැකි දේත් පෙරට වඩා සීමිතයි.

ඕකත් එක්ක නිර්මාණය වන සන්කිර්ණ අර්බුදයකට බොහො රටවල් ගිහින් තියෙන්නෙ. තව ඇමරිකන් කොමඩියක් ගමු, බිග් බෑන් තියරි. ඒ කතාවෙ අතිශයින්ම අභව්‍ය සිද්දිය දන්නවද? නිළියක් වෙන්න හිතන් මාසෙට ඩොලර් දෙසියක් ද කොහෙද ගෙවාගෙන පන්තිත් යන කෙල්ලෙක් වේටර් රස්සාවක් කරල එල් ඒ වල පැසඩීනා කියන අෆ්ලුවන්ට් නේබර්හුඩ් එකේ ස්ටුඩියෝ අපාට්මන්ට් එකක ජීවත් වීම. ඒක සාමාන්‍ය වේටර් රස්සාවක් කරන කෙනෙකුට මේ මොහොතෙ ඉම්පොසිබල්.

පෙර සදහන් කළ 50-70 කාලෙට ආපහු යාමේ සිහිනය බොහො දෙනෙකුට එන හේතුව මේකයි. ඇත්තෙන්ම 60 කියන්නෙ පළමු ලෝකෙට මාරම හොද දශකයක් වෙන්න ඕනෙ. ලෝක යුද්ද ඉවර වෙලා ලෝකය නැවත ඕඩර් එකකට සකස් වෙලා ආර්තිකයන් පිකප් කරගෙන ආවට ජීවන වියදන් අහස උසට නැගල නෑ. මිනිස්සුත් මාර ඇචිව්මන්ට් ගත්ත කාලයක්. කලාව ගත්තත් අලුත්ම මානයකට යනව. මානව චින්තනය තදින් වෙනස් වෙනව. අපි අතේ ඒ කාලෙට වඩා දැන් ගැජමැටික් තියෙනව තමා. ඒත් ඒක ජීවිතේ යහපත් බව ගැන මිම්මක් නෙවි. මේ ශිශ්ටාචාරය විනාස වුන දවසක අනාගත ශිශ්ටාචාරෙක ඉදන් මේ ගැන අධ්‍යනය කරන කෙනෙක් ඔයාගෙ ගේම්ස් වල ග්‍රැෆික් කොලිටිය මත නෙවි ශිශ්ටාචාරයේ උපරිමය හෙවත් සීනිත් එක නිර්ණයකරන්නෙ. හැටේ සිට මේ දක්ව අපෙ ප්‍රගතිය තරමක් ඉන්ද්‍රජාලික එකක්.

මේක වුණෙ එකොහොමද? අපි අර අතීතෙට යන කතාව ගත්තොත්, ඔය කතාව කියන කිසිවෙකුත් 60 දශකෙ ඉන්දියාවට චීනෙට කොරියාවට වියට්නාමෙට අප්‍රිකාවට යන්න මලාට හිතන්නෙ නෑ. ජපානෙටවත්. ඔය හැම තැනකම වගෙ එක එක ආකාර වල මානව ඛේදවාචක විසින් මහජනයා පාගාගෙන ජීවිත ඉතාම දුක්බර ලෙස ගෙවමින් තිබ්බෙ. ලන්කාව විතරක් ගත්තත් ඔය ආපහු යන සිහිනෙ තියෙන්නෙ කොළඹ එවකට ඉහළ යයි සම්මත සමාජෙට යාම. ගමක උන්නනම් ඔය කියන කාරෙකක් තියාගෙන ගෙයක් තියාගෙන ඉන්න සිහිනෙ සාර්තක කරගන්න පුලුවන් ඉතා සුලු පිරිසකට පමණයි. ඉතින් ලන්කාවෙ මොකද වුණේ කිව්වොත් නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ ලෝකෙට විවර වීම නිසා ඒ දේවල් ගන්න බැරි අයත් ඒව ගන්න මට්ටමට ආව. සම්පත් සීමිතයි නෙ ඉතින් සමාජෙ බර පිරිසක් එම්පවර් වෙනව කියන්නෙ ඊට කලින් එම්පවර් වෙලා උන්නු අයගෙ පවර් එක පොඩ්ඩක් හෝ අඩුවීමක් වෙනව කියන එක. බැලන්ස් එකක්නෙ තියෙන්නෙ. ඒ වගේම ඉල්ලුම හා සැපයුම අතර බැලන්ස් එක නිසා ගොඩ දෙනෙක් මේ දේවලට ඉල්ලුම් කියනකොට ඒව ලබාගන්න යන වියදම ඉහළ යනව. ලෝක මට්ටමෙත් වුණේ ඕකමයි. අර කිව්ව ඉන්දියාව චීනෙ කොරියාව වියට්නාමෙ සහ තව විශාල ප්‍රමාණයක් රටවල් පිකප් වෙලා ආවම පෙරකී පරිදි සම්පත් බෙදීමෙ බැලන්ස් එකත් එක්ක ඒව සුලබව තිබ්බ පළමු ලෝකෙට ඒව අඩුවෙන් ලැබෙන්නෙ අනික ඉල්ලුම ඉහල යාම නිසා ඒ සම්පත් වලින් උවමනා සපයා ගන්න යන වියදම වැඩියි.

ඒකයි සිම්සන් පවුල හා බිග් බෑන් තියරියෙ පෙනිගෙ කතාව දැන් සමාජෙට ලබාගන්න බැරි අභව්‍ය එකක් වෙලා තියෙන්නෙ. පනහ හැටේ දශකය ගැන අපිට රොමෑන්ටික් තාලෙට හිතෙන්නෙ. දැන් අර ඌබර්ඊට්ස් බයිසිකල් පදින ස්ටුඩන්ට්ස් ලට අපි කියන්නෙ මොකද්ද? මහන්සිවෙලා ඌබර් ඊට්ස් කරලා ඉගෙන ගනිල්ලා ඊට පස්සෙ උඹලට හොද රස්සාවක් අරගෙන කාරෙකක් හේම අරගෙන කාර් ගෙවල් වල ලෝන් බේරන්නයි ස්ටුඩන්ට් ලෝන් තියෙන රටවල ඒව බේරන්නයි ඌබර් ටැක්සි දුවන්න පුලුවන් කියලද?

මේක ශිශ්ටාචාරයේ කඩා වැටීමක් ද ? ශිශ්ටාචාරය කියල මන් කියන්නෙ පුනරුදයෙන් පටන් ගෙන යටත්විජිතවාදය ඔස්සෙ ලෝකෙ පුරා ගිය යුරෝපා මූලික ශිශ්ටාචාරය, ඒක තමා ලෝකෙ බහුතරයක් රටවල් ෆොලෝ කරන්නෙ කැමත්තෙන් හෝ අකමැත්තෙන්. අපි මේ දකින්නෙ ඒකෙ අවසානයද?

මන් මෑත කාලෙ බලාපු ලස්සනම යු ටියුබ් සීරිස් එකක් පෝල් කූපර් ගේ ෆෝල් ඔෆ් සිවිලයිසේශන්ස්. පෝල් ඉතිහාස දත්ත විශ්ලේශනය සහ කතාව කීමට එහායින් දෙයක් කරනව. ලෝකෙ උපරිමයන්ට ළගා වෙලා විවිධ හේතු නිසා බිද වැටුණු ශිශ්ටාචාර බිද වැටෙන්න ආසන්න මොහොතෙ මිනිස්සු ලියු දේවල් කියු දේවල් වලින් අරගෙන ඉතාම හැගුම්බර නාට්‍යමය අවස්තාවක් හදනවා අපි ඒ ශිශ්ටාචාරෙ කෙනෙක් නම් මේ කඩාවැටීම කෝමද දැනුනෙ කියන එකට. පෝල් ගෙ ෆෝල් ඔෆ් සිවිලයිසේශන් එකේ කඩා වැටෙන ශිශ්ටාචාරවල අවසානෙ තිබ්බ ලාක්ශනික ස්වරූපයන් අපි ඉන්න මේ ශිශ්ටාචාරෙත් දැන් පේනව. කිසිම දෙයක් සදාකල් මෙහෙම පවතින්නෙ නෑ, මේකත් තව එක ශිශ්ටාචාරයක් පමණයි. ඉතිහාසෙ තිබ්බ දැවැන්ත ශිශ්ටාචාරත් ඒවයෙ සීනිත් එකේදි මෙහෙම තමයි ෆීල් වෙන්න ඇත්තෙ. ඒව කඩා වැටිල තියෙන්නෙ සුලු සිද්දි වලින්. ඒත් කඩා වැටෙන්න ගත්තාම නතර කරගන්න බෑ. අපි ඉන්නෙ එහෙම තැනකද?

නෙවිනම් අපි ඉන්නෙ පැරඩියම් ශිෆ්ට් එකක් ලග වෙනන් පුලුවන්. උදාහරනෙකට කාර්මිකරණය සෞඛ්‍ය අන්ශවල දියුනුව ආදිය නිසා ලෝකෙ - විශේශයෙන් යුරෝපෙ - ජනගහනය වැඩිවත්ම එවකට තිබ්බ සාම්ප්‍රදායික කෲශි උපක්‍රම වලින් වවල කන්න දෙන්න ඉඩම් ප්‍රමාණවත් නොවීම නිසා ලෝක යුද්ද ඇතිවුණා කියල කියනවනෙ. ඒත් හරිත විප්ලවය විසින් ගොවිබිමක අස්වැන්න විශාල ලෙස ඉහල දමන නව ප්‍රබේද හදනවත් එක්කම ඒ ගැටලුව අවසන් වෙලා යනවා. ආහාර සුරක්ශිතතාවය ගැන අපි තාම ඉන්නෙ හරිත විප්ලවය විසින් නිර්මාණය කළ ඒ අලුත් පැරඩියම් එකේ.

ඔය දෙකෙන් වෙන්නෙ මොන එකද කියල නිරවුල් නෑ. ඒත් පෙර කී කතා සියල්ලෙ තියෙන පණිවිඩේ මේ වෙද්දි සමහර ජිමික්ස් වලින් අපි ඉස්සරහින් ඉන්නව කියල අපිට හිතුනට අපි යන්නෙ අනිත් අතට කියන එක. සීනිත් එක පහුවෙලා. සීනිත් එක පැන්නම ශිශ්ටාචාරය ඉන්න උන්ට මල වනයක් වෙනව. ඒකෙ නඩත්තු බිල ගෙවාගන්න ඉන්න උන්ට අමාරු වෙනව. පැරඩයිම වෙනසක් නොකලොත් ඒක වැටෙන්නෙ ඒකෙම බරට. අපි ඉන්නෙ ඒ මොහොතෙ නෙවිද?

Saturday, November 30, 2019

පරිභෝජනයේ සදාචාරය 4 - අද කළු සිකුරාදා. මෙන්න විශේශ වට්ටමක්.

බොහෝ පාරිභෝගික භාණ්ඩ අඩු මිළට සැපයෙන සේල් දවසක් වන කලු සිකුරාදා ඊයෙ දවසයි. මේ ඒ සමග ශෙයා වෙන මීම් එකක්.


අද කළු සිකුරාදා. මෙන්න විශේශ වට්ටමක්. 

100% ක ම වට්ටමක්. 



අද කිසිම වෙළද සැලකට ගොඩ නොවැදි නිවසේ සිටින්න. 

ඔබ 100% ක්ම ඉතුරු කරනු ඇත.

බොහෝ මෙවනි සේල් පවත්වන්නෙ අපට අවශ්‍ය දිනවල නොවේ. මන්ගලෝත්සවය විදෙස් ගමනක් වැනි සුවිශෙශි හේතුවකට ලොකු ප්‍රමාණයක් මිලට ගන්න සැලසුම් කරනවා නොවේනම් මෙ දවස එනකම් ඔබට මතකයක් වත් නැත. ඒ දවස එනකම් ඔබ ඔබේ අවශ්‍යතා සපුරා නොගෙන ඉන්නේ ද නැත.

එනයින් මෙවැනි සේල් වලින් ඔබ බොහෝවිට ගන්නෙ ඔබට අනවශ්‍ය දේවල් ගොඩකි. අවශ්‍යතා  නොව  අනවශ්‍යතා  ය. ඒ ඔබේ අධිපරිභෝජනයයි.

එමගින් ඔබේ සාක්කුවේ ඇති මුදල් අහවර වේ. ඒක මට අදාල නොවේ.

ඒත් එමගින් මානවයා සතු සීමිත සම්පතක් භාවිතා කරමින් මානවයාගෙ හෙට දවසට හානිකර වන කාබන් දහනය ඇතුලු බොහෝ පරිසර අර්බුද වලට ඉඩ සලසමින් නිපදවන ලද දෙයක් එතරම් අත්‍යාවශ්‍ය නොවන තත්වයෙන් ඔබ අත්පත් කරගනියි. හෙට එහි අඩුව පුරවන්නට එය නිපදවු කෙනා අලුතෙන් එකක් නිපදවන් අතර පෙරකී පාරිසරික භාරය එයින් වැඩිවේ.

මෙන්න මේ කොටසට ඔබ ගෙවන්නේ නැත, ගෙවා මේ කපේ ඉවර කරන්නත් බැරිය.

ඔබට කලු සිකුරාදා හෝ වෙනත් දිනයක භාන්ඩ මිලට ගන්නා ආතල් එකෙන් ඉවත් වන්න කියා මම කියන්නේ නැත. එහෙත් යමක් ගන්නට ඔබේ පොකට්ටුව අදින විට එහි පාරිසරික භාරය ගැනත් සැලකිලිමත් වන්නේ නම් බොහො විට අධිපරිභෝජනය නවතිනු ඇත.

ඒ පරිභෝජනයේ සදාචාරයයි.

අවාසනාවකට ටික දිනකට කලින් ග්‍රේටා තුන්බර්ග් ගේ කතන්දර පෝස්ට්ස් මීම්ස් ශෙයා කළ වුන් අද කළු සිකුරාද  ශොපින් කලෙක්ශන් ශෙයා කරති. උන්ම තව ටික දවසකින් පෙර කී මීමය ද ශෙයා කරති. නැවත ග්‍රේට තුන්බර්ග් කතා කළ දවසක ලෝක නායකයන්ට පෙනෙන්නට ඇගෙ කතන්දර ශෙයා කරති.

ප.ලි. මේකට  ආපු ප්‍රතිචාරයක්.  එහි  වැදගත්කම නිසා එකතු   කරනවා.

ප්‍රශ්නය: මාස දෙක තුනක්ම බලලා ඉදලා ඊයේ ---------- එකක් ඕඩර් කලා. දැන් උඹ කියන්නේ ගන්නෙපා කියලද?
පිළිතුර: අවශ්‍යතා නෙ බන් ගනින්. සේල් නිසා අනවශ්‍යතා ගන්න එපා. එච්චරයි

Sunday, September 29, 2019

පරිභෝජනයේ සදාචාරය 3 - ෆේස්බුක් එකෙන් පරිසරය සුරකින්නෝ

උද්වේගකර  ප්‍රකාශ  කරන පාසල්  දැරියක්  වන ග්‍රේටා  තුන්බර්ග් [ටක්කෙට  කිව්වොත් ග්‍රෙයෙටා තුන්බයෙග්] ලෝක  මට්ටමින්  විශාල  රැල්ලක්  වෙලා.  ග්‍රේටා මෙතෙක්  ආ  ගමන  ගැන  මට  යම් විවේචන  තිබ්බත්, දැන්  ඇය  පරිසරය  වෙනුවෙන් කාබන් නිකුතුව බින්දුව  කරන්න  දරණ  වෑයම වෙනුවෙන්  ජීවිතෙම  කැප කරල  තියෙන්නෙ.  මාර ලොකු  චරිතවලට බැරි වූ මට්ටමින් ලෝක  ජනගහනය  තමා පස්සෙ එක්කන්  යන්න ඇය සමත්.  ඉතින් අතීතය  පසෙක තියල  ඇගේ  අනාගත  කාරයභාරය  තමා අපි  දැන්  කතාවට  ගන්න ඕනෙ.

ඒ සමග  ග්‍රේටා  ගේ  වීඩියෝ  හැම  තැනම  ශෙයා වෙනව. 
ලොව පුරා විවිධ  පාරිසරික කතා යනව.  එදිනෙදා සාමාන්‍ය ජීවිත ගත කරන මිනිස්සු  ෆේස්බුක්  එකෙ  ග්‍රේට ගේ  කතාවක්  දාල  හරි අපි පරිසරේ වෙනුවෙන් කලා කියල නිකම්  ඉන්නව  සතුටු වෙනවා. දැන් අදාල  පුද්ගලයින්  පරිසරේ  රකියි.  ප්‍රශ්නය  කවුද  මේ  අදාල පුද්ගලයින්.

ඒ කතා  ඉලක්ක වෙන්නෙ "ලෝක  නායකයින්ට".  ඒ කිව්වෙ ලිහිල්ව රට  රටවල  නායක  දේශපාලකයන්, සහ සමාගම්  වල  ව්‍යාපාරිකයන්. ඒ  අනුව අප ශෙයා කල  ඒ  කතන්දර  දේශපාලක ව්‍යාපරික  ප්‍රජාවල නෙත ගැටිල  උන් පරිසරය  අප වෙනුවෙන් සුරකීවි.

ඇත්තටම  මේ පාර්ශ්ව  වැදගත්  මොකද පරිසරය සම්බන්දයෙන් නෛතිකව  ප්‍රතිපත්ති ලෙස  සහ  තාක්ශ්නික නිර්මාණ  ලෙස  වැදගත්  වැඩ කොටසක්  වෙන්න  ඕනෙ.  ඒ නිසා  ඒ පාර්ශ්ව  අතේ ලොකු  කාර්‍යයක් තියෙනවා.  හැබැයි  ඒකද ප්‍රධානම  දේ. දැන්  අපි  කාබන් නිකුතුව  අඩු  කරල  දෙන්න කිව්වම  ආන්ඩු  සහ  සමාගම්  අඩු  කර  දෙයිද? 

ඉස්සරින්ම මේ කාබන් නිකුතුව  වැඩි  වෙලා  තියෙන්නෙ  ඇයි? අපි  හුස්ම  ගන්න නිසාද?  නැහැ  කවදාවත්  එහෙම  කියනව  ඇහිලම  නැහැ.  මොකද්ද  මේකට  හේතුව?  කාර්මික  විප්ලවය   ධනවාදය  වගෙ බර වචන  වලින් කිව්වට  ඇත්තටම හේතුව  මොකද්ද?

පරිභෝජනය.

කාබන්  දහනය  කර  නිපදවෙන  භාණ්ඩ  සහ  සේවා පරිභෝජනය.

ඒ  මොනවද?  අපි  භාවිතා කරන  ඔක්කොම  වගේ.  ආහාර  ඇදුම්  බෙහෙත්  වාහන  නිවාස  ක්‍රීඩා  භාන්ඩ ... බේසිකලි  අපි  දන්න  සියල්ල.  මේ  නිශ්පාදන  ක්‍රියාවලිය  තුල කාබන් දහනයෙන්  ශක්තිය  නිපදවීම  සහ කාබන්  අධික  හරිතාගාර  වායුන්  මුදා  හැරීම  ට  අමතරව පොලොවේ ඇතැම්  ද්‍රව්‍ය ඉවර  වීම පතල්  හෝ  වෙනත්  අමුද්‍රව්‍ය නිපදවන  ක්‍රියා වෙනුවෙන්  ඉඩකඩ  වැයවීම  ඒවායෙ  
පරිසර අර්බුද  වගේ  කාබන්  නොවන  වෙනත්  අර්බුද ත් රාශියක්  හැදිල

හැබැයි  මේ භාණ්ඩ  සහ  සේවා ලෙස  අප  පරිහරණය  කරන  දේවල්  වලින්  වැඩි  තරමක් අපට  අවශ්‍ය ම නැහැ.  අඩුම  ගානෙ  අත්‍යාවශ්‍ය   නැහැ. බොහෝ ඒවා  අපි  නියමිත  කාලය  ගෙවිල  කැඩෙන්න  කලින්ම  ඩම්ප්  කරනව  අලුත්  දෙයක්  ගන්න.  ඒ  වගේම  අපි  අපට  අනවශ්‍ය  දේවල්  ගන්නව.  මේ  මුලු  ක්‍රියාවලිය  තුලම  අපි අපිට  ගන්න  ඕනෙ  භාණ්ඩ  හා සේවා  ඉක්මවා විශාල  ලෙස  වැඩියෙන්  ගන්නව.  පරිභෝජනය  අධි පරිභෝජනයක්  වෙන්නෙ මෙතන.

අර  කලින් ග්‍රේටා පනිවුඩ  යැව්ව  ඔබ  ශෙයා  කරමින් ඉලක්ක කල  ලෝක  නායකයින්  මේ  භාණ්ඩ  සහ  සේව  බලෙන්  අපේ  ඇගේ  ගහන්නෙ  නැහැ,  ඒත් උන්  ප්‍රචාරනය  හරහා ගන්න පෙලබීමක් කරනවා.  ඒ  මොකා  මොක  කලත්  ගන්නෙ  ඔබ.  ඔබ  ඒ තීන්දුව  ගන්නෙ ඔබේ  උවමනාවට. ග්‍රේටා  ගේ කතා  ෆේස්බුක්  එකෙ  දැම්ම  කියල ඔබ  නොගෙන  ඉන්නවද  නැහැනෙ.

දැන්  ඔබ  මේව  මිලට  ගන්නකම්  වෙලදපොලේ  ඊට  ඉල්ලුමක්  තියෙනවා. එතකොට  ඔබෙ  ෆේස්බුක් පනිවුඩ  දැකල ඒ භාණ්ඩ  සහ  සේවා නිපදවන්නන් පරිසරය  ගැන  ම  හිතල  නිශ්පාදන  අඩු  කලොත්  මොකද  වෙන්නෙ.  හිගයක්.  ඉල්ලුමක්.  ඒ  හිගය  දකින  මොහොතෙම  ට්‍රිගර්  වෙන  නව  ව්‍ය්වසායකයෙක්  ඒ භාණ්ඩ  හා  සේව  නිපදවන්න  පටන් ගන්නව.  ඒක  තමා  අපි  ඉන්න  ආර්තික ක්‍රමය.  ඒකට වෙනස්  එකක් ලෙස  මධ්‍යගත බලධිකාරයකින් ඒව  නිපදවීම  තහනම්  කලොත්  තමයි  අර  සෝවියට්  චීන  වගේ  රටවල්  වල  හැදුනු  හිගය  සහ  පෝලිම්  හැදෙන්නෙ [නෝට්:  ඒ  රටවල්  හිග  සහ පෝලිම්  හැදුනෙ  ආන්ඩු  පරිසරේ ගැන  හිතල  නිශ්පාදන  තහනම් කර නෙවි  විකාර  අසාර්තක  ක්‍රම  නිසා පරිසරේට කෙල  වුනාට මිනිසුන්ට  ඇති වෙන්න  දේවල්  නිපදවා  ගන්න බැරි  වීමෙන් - එක  වෙනම  කතාවක්]

කෝම හරි  ඔබෙ ඒ පනිවුඩය  දැනට  ඉන්න  ව්‍යාපාරිකයන් දැකල  ඒ  අනුව  කටයුතු  කලොත්  වෙන්නෙ  අලුතෙන්  තව 
ව්‍යාපාරිකයෙක්  හැදෙන  එක.  ඒකා  බොහෝ විට  චීනය  ඉන්දියාව  වගෙ රටක  වෙන්නත්  පුලුවන්. කාබන් නිකුතුවේ  ලොකු  පටලැවිල්ලක්  වෙන්නෙ  බටහිර  මේ සන්වාද කරන  පරිභෝජන  ලොකයට නිශ්පාදන  වෙන්නෙ  වෙනම තැනක  වීම. පලමු  ලෝකය  තමන්ගෙ එ කාබන්  නිකුතුව  අඩු  කරන්න නීති දැම්මම  ඒ රටවල් නිශ්පාදනය  අඩුවෙනවා.  ඊට  සමගාමිව  පරිභෝජනය  අඩුවෙන්නෙ  නැහැනෙ  මොකද  ඒකට  නීති දාන්න  බැහැ.  ඒ  නිසා  වෙන්නෙ  ඒ  අඩුවෙන කාබන්  ඉන්දියාව  චීනය  වගෙ  නිශ්පාදක  රටක් ලවා පුච්චල  ඒ  භාන්ඩ එහෙන්  ගෙන්ව  ගන්න එක. රටක  කාබන් ෆුට් ප්‍රින්ට් එක  බලද්දි  ඒ  රටේ  කර්මාන්ත  වලින්   නෙවි හරිනම් බලන්න ඕනෙ  පරිභෝජනයෙන්. 

මේ කතාව  යන්නෙ  කිසිම  භාණඩයක්  හෝ සේවාවක්  භාවිත කරන්න එපා  කියන  තැනට  නෙවි.  නො  එසේනම් මගේ  වාමාන්ශික  හෝ කොමිනිස්ට්  කියන මිතුරන් කීපයක් කියන ආහාර  ඇදුම් බෙහෙත්  වගේ ගල් යුගයේ  විතර සම්මුතියකින්  නම් කළ මූලික  අවශ්‍යතා  කියල එයාල කියන දේවල් දෙක  තුනක්  දීල  ඔය  ටීවී  කාර් ෆෝන් කම්පියුටර්  වගේ "ලක්සරි"  සමාජයෙන්  අයින් කරන්න කියන  තැනටත්  නෙවෙයි.  මේ කතන්දර  අසාර්තක  කතා.

මම කියන්නෙ ඔබෙ පරිභෝජනයේ  සදාචාරයක්  හදා  ගන්න.  ඔබ  මිලට ගත්  යමක්  වේ  නම් එය පට්ට  ගහල  ඉවර  වෙලා  ගන්නම දෙයක් නැති වෙනකම් පාවිච්චි කරන්න. හැම  දේටම  එහෙම බැරිනම් අඩුම  ගානෙ  පුලුවන්  ටිකටවත්  කරන්න.  භාන්ඩයක් හෝ සේවාවක්  පරිභෝජනය  කරන්න කලින් හිතන්න මෙක  මට ඕනෙමද කියල.

ඔබ  දුක් විදින්න එපා.  ඒත්  ඔබ  දැනුවත්ව  මදක්  සිතා  කටයූතු  කරනවා නම් ප්‍රමාණවත්.  
ඒ  සදහා  ඔබට  බාධාවක්  වෙන  එක  ප්‍රධාන සිතිවිල්ලක්  තමා,  ගෙවන්නෙ මම ඒ නිසා මම ගන්නව මට  ගෙවිය  හැකිනම් කියන එක.  ඕක  අවුල් චින්තනයක්.  ගෙවන  මොහොතෙ ඔබ  ගෙවන මිලේ  එහි පරිසර  භාරය  නැහැ. ඒ පරිසර  භාරය  ඊ ගාව පරපුරේ  කර  මත.  ග්‍රේටා  කෙල්ල  ඇගිල්ල  දික්  කරල  හව්  ඩෙයා  යු  කියල  අහන්නෙ  ඒ වෙලාවට.  මෙහෙම  සාවධානව  කියන එක  අමතක  වෙනවනම්,  මම  එතරම් කැමති නැති  ග්‍රේටා  ගෙ ඒ  වෙදනාත්මක  ඉරියව්ව වත් මතක්  කර ගන්නකො.

මේකෙන් ක්‍යෝටෝ හෝ පැරිස්  වල  එකග  වෙච්ච ඉලක්ක සපිරෙන්නෙ  නැහැ. ඒ  වගේම  උශ්නත්ව  වැඩිවීම අන්ශක  දෙකේ  නතර  වෙන  එකකුත්  නැහැ.  පරිසරේට කෙල  වෙන එක  වෙයි.  ඒත්  අඩුම  ගානෙ  ඒ බලපෑම අඩු  වෙයි.  හැබයි දැනට කියල ඔය පෙර කී කිසිවක් කවුරුත් කරන්නෙ  නැහැනෙ.  හැමෝම මේක ෆේස්බුක් එකේ  දාල  හිතේ  කහට  හෙවත් ගිල්ට  පමණක්  මකාගෙන  මාර  ලෙස පරිසරේට  ආදරේ වගේ  සන්තෝසෙන්  ඉන්නව.

අපි තව අඩියක් යන්. 
ලෝක  නායකයින්ට  මේක  කරන්න බැහැ.  මේක  ඔබ  අප  සියලු  දෙන කරන්න ඕනෙ එකක්.   

මන් උදාහරන දෙන්නම්.

ඇදුම්  විලාසිතා ගැන ලොකුවට නොහිතන මම ඇදුමක් ගත්තොත් ඉරෙනකම්ම අදිනවා. සමහර  ඇදුම්  අනුව  දශකෙ  ගත්ත  එව්ව තාම තියෙනව. මට  සැහෙන්න ඇදුම් තියෙනවා  මිනිමලිස්ටික් අයිඩියා  එකක් නෙවි.  එකම දේ පරිසරේට කෙලවල හදාපු මගේ ඇදුම්  එකක්වත්  අදින්න  පුලුවන්  තත්වෙන්  බින් එකකට  දාන්නෙ හෝ ඔය  කොහෙ  හරි ඉන්න වෙන හිගන්නෙක් මන් වෙනුවෙන් කරයි කියල  චැරිටි බින්  එකකට  දාන්නෙ  නැහැ.  මම  ඇදලම  ඉවර කරනවා.  ඒ  ඇරෙන්න  සෙසු  දේවල් ගැනත් මම කන්සවේටිව්.  මට තේරෙන්නෙ නැහැ මිනිස්සු අවු දෙක  තුනකින් කාර්  එක  විකුනල  ආයෙ  අලුත්  එකක් ගන්නෙ ඇයි  කියල.  මම ස්මාට්  ෆෝන් එකක් ගත්තෙ 2017 වසරෙ  ඒකත් වයිෆ්ගෙ ෆෝන් එක  ස්ක්‍රීන් ක්‍රැක්  වෙලා  විසික් කරන කොට.  එතකල් ෆීචර් ෆෝන් ලඩියක් තිබ්බෙ.  මට හේතුවක්  තේරුන් නැහැ  ස්මාට් ෆෝන් එකකට.  ගත්තමත් මම දැක්ක එකම හේතුව තමයි පාර හොයාගන්න එක, අනිත් ෆීචර්ස්  එකක්වත් මෙලෝ වැඩක්  නැහැ. 
පාර හොයන සීන්  එක  නිසා අර කැඩුනු ෆෝන් එක  අක්‍රිය වෙද්දි  සහ 4G එද්දි මම ස්මාට් ෆෝන් එකක් අලුතෙන් ගත්ත.

ඉතින්  හිතන්නකො ඇපල් හෝ සැම්සුන්  අලුත් ෆෝන් එකක් රිලිස්  කරන දවසෙ උදේ 
පාන්දර  මේ බුද්ධිමත් කියන පලවෙනි ලොකෙ  නගරෙ    කිලෝමීටර් ගනන් දිග  පෝලිම් වල  මිනිස්සු  ඉන්නකොට මට හිතෙන  එක.  ඒ ෆෝන් එක  අරගෙන  තිබ්බ යසට  වැඩ කරන එක  බින්  එකට  දානවා.  ඔය  ෆෝන්  එකේ  ඕක  හදන ඛණිජ  ගත්ත පතල්  වල  පරිසර  හානි, මිනිස්සුන්ගෙ  ශ්‍රම  වේදනා, කොන්ගෝ ජනරජයේ කොල්ටැක් වහල් බිම්වල ලේ  කදුලු  ජීවිත, ඕකට නිදිමරන්  පාඩම් කල ඉන්ජිනෙරුවන්ගෙ  ගෙවල් වල පිච්චුනු  ලයිට් ඔය ඔක්කොම හදන්න නිකුත් කල කාබන්....  ඔය  සේරම තියෙනවා.  යසට වැඩ කරද්දි  ඕක බින් එකට දානව ඒ ඔක්කොම දේවල් එක්ක අලුත් ෆෝන් එකේ  ස්ක්‍ර්‍රින්  කලර් පොඩ්ඩක්  වෙනස් නිසා  හෝ වෙනත් කිසියම් "ස්මාට්"  ප්‍රගමනයකට.

අන්න  ඒ අලුත්  ෆොන්  එකෙන් ෆේස්බුක් ගිහිල්ල  ග්‍රේටා තුන්බර්ග්  ගෙ පරිසර පනිවුඩ ශෙයා කරනවා.



Monday, September 16, 2019

අපි දන්නෙ නෑනෙ

කතරගම  දෙයියන්ගෙ  බලේ නිසා  පේවිලා  ගිනි  පාගන  මිනිස්සුන්ගෙ  කකුල්  පිච්චෙන්නෙ  නැහැල්ලු. මිනිස්සු  එහෙම කියනවා - ඒ  වුනාට  අර  කාලෝ  ෆොන්සේකා  පේවෙන්නෙ  නැතුව නීති  කඩල  ගිනි  පෑගුවෙ, එයාට  අවුලක්  වුනේ  නැහැනෙ - ඒක  හරි.  එයා  පෙන්නුවෙ  පේවෙන්නෙ  නැතුවත්  ගිනි  පාගන්න පුලුවන්  කියල.  ඒත්  දේව  බලෙනුත්  ගිනි පාගන්න තව  කෙනෙකුට  පුලුවන්  නේද?  අපි  දන්නෙ  නෑනෙ.

රාමනුජාන්  ගණන් හැදුවෙ නාමගිරි දේව  බලයෙන්.  එයා එහෙම  කියනව. ඒකත්  එක  දැනුම් පද්ධතියක් -  යමක්  දැනුම් පද්ධතියක්  වෙන්න  නම්  එක  මිනිහෙක්  හිතට  එන  කතාවක් කියල  මදිනෙ.  තව කී දෙනෙකුට 
නාමගිරි  දේව  බලයෙන්  ගණන්  හදන්න  හැකි  වුනාද? - ඇයි  ඉන්දියාවෙ  තව  ගණිත විශාරදයො  කීයක්  උන්නද? -  එයාල  කිව්වද  එයාලටත්  නාමගිරි  දේව  බලෙන්  ගණිතය  ලැබුනෙ කියල? -  එහෙම කියල  නැහැ.  ඒ වුනාට  කිව්වෙ නැති පමණීන්  දේව  බලයෙන්  නොලැබුනා  කියන්න බැහැනෙ.  අපි  දන්නෙ  නෑනෙ.

බිත්තරේ  කැරකුනේ  ප්‍රාණාසාදුගෙ  බලයෙන් ලු  අර  කියන්නෙ -  ඒ වුනාට අර  වෙන කොල්ලෙක්  මොන  සාදු  කෙනෙක්  වත්  නැතුව බිත්තරේ  කරකල පෙන්නුවෙ - ඒක  හරි  එහෙමත්  කරකවන්න  පුලුවන්.  ඒ  වුනාට අනිත් බිත්තරේ  කරකවන්න  ප්‍රාණ  සාදු  බලපානව වෙන්නත්  පුලුවන්  නේද?  අපි  දන්නෙ  නෑනෙ.

කනප්පුව  ඇවිදිනවා  ඕයි.  අර මිනිස්සු කියන්නෙ - කිසිම  ගුප්ත  බලයක්  නැතුව  නිකම්ම  කනප්පුව  කැරකුවමත් ඔහොමම  යනව  නේද? -  එහෙමත්  යනවා  තමා.  ඒ කනප්පුව  එහෙම වුනාට  මේ  කනප්පුව  ඇවිදින්නෙ  ගුප්ත  බලයකින් වෙනත්  පුලුවන්නෙ. අපි  දන්නෙ  නෑනෙ.

කාමරේ  රෑ තිස්සෙ  හොල්මන් -  පිස්සුද  ඕයි  මේ  කාමරේ  උන්නෙ  හිරවෙච්ච පූස්  තඩියෙක්  නෙ -  කාමරේ ඇතුලෙ උන්නෙ  පූසා  තමා,  ඒත්  පූසගෙ   ඇතුලෙ උන්නෙ  කවුරු  වෙන්න  පුලුවන්ද? අපි  දන්නෙ  නෑනෙ.

ඉවරයි  කියලද  හිතුවෙ.  නෑ නෑ  තව තියෙනෝ.  මේ  පුන්චි කාලෙ

ඔවා  දන්නෝද  මගෙ  සූටි  දත  වැටුනම  ලේන්  හාමි  තමා  ලොකු  දත  දුන්නෙ - පිස්සුද  අනේ  ඔව්ව බොලු කතා. දත්  නිකම්මලු  එන්නෙ -  එහෙම  දත්  නිකමුත්  එනව  ඇති  ඒ  වුනාට  මේක දුන්නෙ ලේන්  හාමි.   - ඔයා  දැක්කද? - 
සෑට  දුන්නෙ  අපි  දොයි. හා  වෙන්න  බැලිද? අපි  දන්නෙ  නෑනෙ.

තාත්තා  ඇද  යට  මකරෙක් ඉන්නෝ  දොයියන්න  බැරියෝ - හරි  ඔන්න පුතා  මම  ටෝච්  එක  ගහල  බලනවා  කෝ නෑනෙ -  ඒම  බෑ  ලයිට්  එලියට  ඌ  පේන්  නැතුව  යනවා.  කලුවර  උනාම  එලියට  එනවා - මොන පිස්සුද? -  ඇයි  ඒම  ඉන්න  බැරිද?  අපි  දන්නෙ  නෑනෙ.

----------------

මේ  හැම කතාවකම තියෙන්නෙ  එකම  පදනමක්.

-  කිසියම්  විශ්වාසයක්

-  ඒක  සත්‍ය  බවට  අමුතු  ශාක්ශියක්

-  ඒ  මත  විශ්වාසය  තහවුරු වීමක්

-  එතකොට  කෙනෙක්  ඇවිත්  එසේ  තහවුරු  නොවෙන  පරිදි  ඒ  අමුතු  ශාක්ශිය  කරල  පෙන්නනව

- එතකොට  කියනව  එයා ඒම කලාට  මේකත්  වෙන්න පුලුවන්  නෙ.  "අපි  දන්නෙ  නෑනෙ"  කියල.

මේ "අපි දන්නෙ  නෑ" කියන්නෙ  තව  දුරටත්  ඊට  ශාක්ශි  නැහැ  කියන  එක. එතනින් එහාට  ඉතින්  සම්පුර්නයෙන්ම  නොදන්නා  තත්වයක්.  එහෙම  පසුබිමක  කතාව ඔප්පු  කරගන්න  ඕනෙ  විශ්වාසය  යෝජනා  කරන  අය.  නැතුව  ඉතින්  කිසිම  ශාක්ශියක් නැති  කතන්දරයක් බොරුයි  කියල  මලාට  ඔප්පු  කරන්න  පුලුවනෑයි.

"අපි  දන්නෙ  නෑනෙ" හලෝ. මොකෙක්වත්  දන්නෙ  නෑනෙ.  දැනගන්න  දීපු  ශාක්ශියත්  එකෙක්  නිකම්ම කරල  පෙන්නුවනෙ.  ඔයාට  ඇත්තයි  කියන්න තිබ්බ  එකම එකත්  අහිමි  වෙච්චට  පස්සෙ ඔයත්  නොදන්න  එකක්  අපි  කෝමද  බොරුයි   කියන්නෙ.

අපි කවුරුත්ම  දන්නෙ  නෑනෙ.

 

Tuesday, September 3, 2019

කාලෝ ෆොන්සේකාගේ නික්ම යාම සහ නිරාගමික ඩොග්මාව

කාලෝ  ෆොන්සේකා  මහතා  මිය  ගිහින්.  සමහර මිනිස්සු  ජීවිත  කාලෙදි  කරන දේවල්  ඒ  අයගෙ  මරණෙදිත්  ඉස්මතු  වෙනවා.  කාලෝගේ  මරනය  සමග නැවත  කතිකාවට  එන්නෙ  ඔහු  ජීවත්ව  උන්නු කාලෙ  සිද්ධ  වෙච්ච  නිරාගමිකත්වය  සහ  දර්ශනවාදය  ගැන  කතිකාව මයි.

බොහෝ දෙනෙක්  කාලෝගේ මරණය  එක්ක  ප්‍රාර්තනාත්මක  ශෝක  ප්‍රකාශ  ලියල  තිබ්බ. ඒ සමගම කාලෝ ගේ මරණය ගැන ශෝක ප්‍රකාශ ලියන හැටි ගැන වාදයක්  පටන්  ගත්ත. මම ඔය වගේ ප්‍රශ්න ඒ හැටි සීරියස් ගන්නෙ නැහැ. මේක ලියන්නෙ ඒ ගැනම නෙවි ආසන්නයෙ වෙනත් යමක් ගැන.

පලමුවෙම්ම ඕවයෙ අගමුලක් ලොජික් එකක් නැහැ. කෙනෙක් මලාම කියන්න ඕනේ මේ ආකාරයේ දේවල් ය කියන එකට සම්මුති නිර්නායක නැහැ. ඒ නිසා ඔය වාදයේ කවුරු කවුරුත් තම කදවුර සුරක්ශිත කරගන්න වටේටම වෙඩි තියනවා විනා වෙන මොකුත් සදාචාරමය හර පද්ධතියක් නිර්මානය කරන්නෙ නැහැ.

දෙවනුව මට ඕක කෝම කලත් වෙනසක් පේන්නෙත් නැහැ. ඒ ඒ ආගම් අනුව ගත්තත් මරනය ලබන සැනින් කිසිවෙක් නිවන් යන්නෙත් නැහැ ටක්කෙටම ස්වර්ගයට යන්නෙත් නැහැ ඔය කියන වෙන එව්ව එකකවත් ඒ ලෙසින්ම වෙන්නෙත් නැහැ. වෙන්නම කියල හිතන්නෙත් නැහැ ප්‍රාර්තනය කරන කෙනා. මේක භාශාමය ප්‍රයෝගය්කින් කෙනෙක් අනිකාට ගෞරව දැක්වීමක්. ඒ සිතිවිල්ල තමා වැදගත් යන්න කිව්ව ඩෙස්ටිනේශන් එක අදාල නැහැ.

තෙවනුව විශ් කරන කෙනා නිසා ක්‍රියාව කරන්නෙ මම හිතන්නෙ ඒක ඒ කෙනාගෙ අයිතියක් එයා කැමති ලෙසින් විශ් එක කරන්න. මම හිතන්නෙ මේක අදහස් ප්‍රකාශනයේ අයිතියක් කියල.

හැබැයි මේ සන්වාදෙ සහ මීට පෙර සිදුවු සමාන සුබ පැතුම් අස්සෙ තියෙන එක පරස්පරයක් ප්‍රශ්න කරන්න වෙනවා. මේක අනික්වා වගේ නෙවි ලොජිකල් පරස්පරයක්. නිරවුල්ව පෙනෙන එකක්.

දැන් මෙතන විශ් එක කරන ක්‍රම දෙකක් තියෙනවනෙ. එකක් තමා පතන්නාගෙ ඇදහිල්ල අනුව, අනික තමා මියගිය කෙනා ඇදහුවා කියල අපි හිතන එක අනුව

එතකොට ආගම් අදහන මිනිසුන් මලාම මම දැකල තියෙනවා නිරාගමිකයන් ඔවුන්ට "සුබ ගමන්", "සුභ රාත්‍රියක්" වගේ නිරාගමික මෙත්ඩ්ස් වලින් විශ් කරනව. එතනදි ඒ නිරාගමිකයන් ඉන්නෙ අපි විශ් කරන්න ඕනෙ සුබ පතන්නාගෙ මතය අනුව කියල. ඒක එහෙමනම් කාලෝ වගේ නිරාගමිකයෙක් මලාම බෞද්දයින් නිවන් සුව පැතුවම ඒ නිරාගමිකය්න් අවුල් යන්නෙ ඇයි? ඒ අවස්තාවෙත් පෙර තිය්‍රිය අනුව පතන්නාගෙ ආගමෙන් නේ විශ් එක එන්නෙ.

එහෙම නැතුව කාලෝ නිරාගමික නිසා ඔහුට නිවන් සුව පැතීම අවුල්නම්, නිරාගමිකයන් සූදානම් ද ආගමිකයන් මලාම නිවන්සුව මොක් සුව වගේ එව්ව පතන්න? මොකද කාලෝ ගැන නිරාගමික මතය අනුව වෙන්න ඕනෙ එහෙම.

අන්න එතන පැහැදිලි අවුලක් තියෙනවා. මේක මම හයිලයිට් කලේ, මෙතන අසමානතාවයක් තියෙනවා. අපි තරමක් උසස් ඒ නිසා උඹල මලාම අපි අපේ එව්වයෙන් විශ් කොරන්න්නෙ අපි මලාමත් අපේ එව්වයෙන්ම තමා කෙරෙන්න ඕනෙ මොකද අපි ටිකක් ලොකු නෙ කියන එක ඕක යට තියෙනව. හෙවත් අපි තොපේ ප්‍රාතමික එව්ව තොපිට කියන්නෙත් නැහැ තොපි අපිට කියන්නත් එපා කියල.

මිත්‍රවරුනි මේ වගේ හැසිරීම් වලට් අපි ඩොග්මාවක් කියල කියනවා. අතීතයේ ආගම්වල ඩොග්මාවන් කාලය එක්ක ක්‍රමයෙන් ප්‍රහීන වෙද්දි නිරාගමික ඩොග්මාවක් හැදෙන්න පටන් ගෙන. මේක කොහෙත්ම නිදහස් චින්තනයකට යන පාරක් නෙවි. ආගම, ඇදහිල්ලට වඩා ඩොග්මාව අතිශයින් භයානකයි. ආගමේ නාමයෙන් වෙච්ච බොහෝ නොපණත් ක්‍රියා වුනේ ඩොග්මාව නිසා. ආගමික පද්ධති බුද්ධියෙන් වැහැරුනේ ඩොග්මාව නිසා.

ඒ වගේම ඔබ ලිබරල් මත දරන්නෙක් නම් ඉතාම පැහැදිලි වෙන්නඕනෙ මේක විශ් කරන්නාගෙ ලිබරල් නිදහසක් කියල, ඒත් අවාසනාවට ලිබරල් කියන බොහෝ දෙනා අධිකාරිවාදි ලෙස පව්ත්වා ගන්න සන්කල්පයක් සම්මත ලිබරල් චින්තනය ලෙස සලකා ඒකාධිපතින් ලෙස කටයුතු කරන්නන්.


මාතෘකාව "කාලෝ  ෆොන්සේකාගේ   නික්ම  යාම  සහ  නිරාගමික  ඩොග්මාව" කියල  දැම්මට  කාලෝ  ඒ ඩොග්මාව  හැදුවා  කියල  කියවෙන්නෙ  නැහැ.  හැබැයි  ඒ  අර්තයෙන්  එය  ක්ලික්  බේට්  එකක්  වේනම්  එසේ  වුනාවේ.

කෙසේ   වෙතත්  කාලෝ   ෆොන්සේකා  ගෙ  නික්ම  යාම  දාර්ශනික  සන්වාද  රාමුව  තුල  විශාල  හිඩසක්  නිර්මාණය  කරනවා. 
කාලෝ ෆොන්සේකාගේ දර්ශනික මතවදයන් එක්ක එකග වීමට වඩා එහි වැදගත්කම පවතින්නෙ වෙනත් රාමුවක උන්නු දාර්ශනික මතවාද තලය අලුත්ම දිහාකට ඇදගෙන යාමට ඔහු කල මෙහෙවර නිසා. දර්ශන වාද කිසිවක් නිරවද්‍ය යයි අපට සිතිය නොහැකියි එහෙත් පුලුල් වපසරියක විසිරෙන දාර්ශනික සන්වාදයක ප්‍රතිපලය වඩාත් පුලුල් එකක්. කාලෝ සමග එකග නොවුවද ඒ දාර්ශනික වපසරිය පුලුල් කිරීමට කාලෝ එය ගෙන ගිය පරාසය බෙහෙවින්ම උපකාරි වුනා. 

ඔහුට වගේම පෙර පරිච්චේදයේ කී සියල්ල එලෙසින්ම නලින් ද සිල්වාට ද වලන්ගු වෙනවා.

දර්ශනය තලයක් නම් අප ඉන්නෙ එහි මැද්දක. ඒත් ඒ ස්ටේජ් එක හදන කනු ටික නොවෙන්න සමහරවිට අප එහි කොතැනකවත් නොසිටිනවා  වෙන්න පුලුවන්. 

Saturday, August 24, 2019

පිස්සුද?

මිනිස්  මනස  ගන්න.  මනස  ගැන  කෙරෙන  විවිධ  ආගමික  විග්‍රහ  වෙනුවට  මිනිස්  මනස  කියන්නෙ  සිරුරේ, නියුරෝන  පද්ධතියේ,  රසායනික  සහ  ඉලෙක්ට්‍රොනික [සහ  වෙනත්  කිසියම්  භෞතික] ක්‍රියාවලියක ප්‍රතිපලයක් කියල  සලකමු. මනසේ  පහල  වෙන  සිතිවිලි  කියන්නෙ  එහි  තැන්පත්  වී  ඇති  මතක  කියන  රසායනික  ඉලෙක්ට්‍රොනික  පද්ධතිය  දිගේ  ගන  විවිධ  ධාරා  ගොඩක්.  ධාරා  ගලනවා  කිව්වට  නියුරෝන  එකින්  එකට  ගලන්නෙ  නැහැනෙ.  එකකින්  එන  ආරෝපන  අනික  මත  ඇතිකරන  බලපෑම්  ඒව  අතර  රසායනික  සැකසුම්  වලින්  තීන්දු වෙන්නෙ.  එහෙම  සැකසුම් බිලියන  ගානක්  ඩයිනමිකලි  හැදෙමින්  සහ  බිදෙමින් තමා  මනස  කියන  අපි  දන්න සන්කීර්නම  පද්ධතිය  හැදෙන්නෙ.

ඉතින්  ඔබ  නම්  පුද්ගලයාගෙ  මුලු  අතීත  මතකයම  ඔය  නියුරොන  අතර  රසායනික  බන්ධන  සහ  ඒ  ඒ  නියුරෝන අතර  සම්බන්ධතා   කියල  සලකන්න පුලුවන්.  ඔබ  නම් පුද්ගලය   සිතන පතන  ආකාරය  ඒ   පද්ධතියේ නියුරෝනයෙන්  නියුරොනයට  ආරෝපන  එහා  මෙහා යාමක්.  හැබැයි ඔය  ගමන් රැන්ඩම්  නැහැ.   දිගුකාලින පරිනාමය  විසින් ඕකෙ  සර්කිට්  ට්‍රේන්  කරල  තියෙන්නෙ.  ඒ  සර්කිට්  අස්සෙ  අලුතෙන්  ට්‍රේන්  වෙන්න  අවශ්‍ය  හැකියාවත්  ට්‍රේන් කරල  තියෙන්නෙ. 

උපමාවකින් කිව්වොත්  මනස කියන්නෙ  ශරීරයේ  සොෆ්ට්වෙයා  එක.  සිලිකන් වල  වෝල්ටේජ්  සහ  ධාරා ගලන ආකාරය  මෙහෙයවල  අපි  ඊට උඩින්  සොෆ්ට්වෙයා කියල තට්ටුවක්  මවා ගන්නව.  කෝඩ් ලියනවා  දුවල  විවිධ  දේවල්  කරගන්නව.  මනස කියන්නෙ  අර   නියුරෝන  වලට උඩින්  එහෙම  පවත්වාගන්න  මවාගත්  තට්ටුවක්.  ඒකෙ  වෙනස  පරිනමය  විසින්  අවු  බිලියන ගානක් ලිව්ව  ඒ  සොෆ්ට්වෙයා  එකේ  සෝස්  කෝඩ්  එක  නැහැ.  මිසින්.

මිනිස්සු  එකිනෙක අතර  අදහස්  හුවමාරුව  පටන් ගත්තම  මේ  මනසෙ  පැටර්න්  එකිනෙකා අතර  ශෙයා  වෙනවා.  ඒ  ශෙයාරින්  එක්ක  විවිධ  සම්මුති  හැදෙනවා.  ඒ සම්මුති  තමා  සමාජය  ශිශ්ටාචාරය   කියල  කියන්නෙ.  මනස සොෆ්ට්වෙයා  එකක් නම්  ශිශ්ටාචාරය  සමාජය  කියන්නෙ  ඉන්ටනෙට්  එකක්.  අර  එක  එක  සොෆ්ට්වෙයා  ඕනෙ ඕනෙ  තාලෙට  ලිව්වට  ඉන්ටනෙට්  එකකට  කනෙක්ට්  කරන්න  බැහැ.  ඉන්ටනෙට්  එකේ  ප්‍රොටෝකෝල්  තියෙනවනෙ  උදාහරනෙකට  http වගේ. ඒවා  තමා  අපි  හදාගන්න  සම්මුති.

සම්මුති  ශිශ්ටාචාර   වලට  බැහැර වෙන  සිතිවිලි  සමුදායන් වුනත්  මනසෙ  හටගන්න  පුලුවන්. සම්මුති  ශිශ්ටාචාර  ඔයාකාරෙට  හැදුනෙ  ඕක  මාර  නිවැරදි  ක්‍රමය නිසා  නෙවි.  අහම්බෙන්  එදා පටන් උන්නු  කට්ටිය  ඕක  තමා  හරි  විදිහ  කියල  පිලිගත්ත. ඒ පිලිගැනීම්  වලට  බලපාන  රියල්  හේතු  ඉමැජිනරි  හේතු රාශියක්  ඇති.  ඒත්  ශිශ්ටාචාරය  සහ  සම්මුති  කියන්නෙ  වඩාත්  නිවැරදි  ඒවා නොවේ,  හුදෙක්  රැන්ඩම්ලි  පික්  කල  ඒවා. හැබැයි  අපි   දිගටම ට්‍රේන්  වෙනවා  පවතින සම්මුති  සහ  ශිශ්ටාචාර  වලට  අනුගත නොවෙන  දේ  බැහැර  කරන්න.  මිනිහෙක්  ලමයෙක්  සන්දියේ  සිට  එහෙම පුරුදු  හදාගන්නව.  එහෙම  පුරුදු  නොවෙච්ච  මනසක්  ලොකු  මහත්  වුනොත් ඒකා මොකෙද්ද  කියන්න කාටවත්  බැහැ.  සම්මුති  ශිශ්ටාචාර කියන්නෙ  සම්මත වැදගත් වර්ල්ඩ්වයිඩ්වෙබ්  නම්  ඊට   පිටින් ඉන්න එකා  අයිති  ඩාක්  වෙබ් එකට. එතන ඉන්නව  නිදහස්  සටන්කාමින් සිට කුලි මිනිමරුවන්  ලමා  අපචාරකාරයින්  වෙනකම් ඔක්කොම.

මේක  ලුහු කියවීමක්, මීට  එහා යන  බයෝලොජියක්  සහ  මේක   එක්ක  එකග  සහ  ප්‍රතිවිරුද්ධව  යන ෆිලෝසොෆික තියෝලොජික  ඉගැන්වීම්  තියෙනවා.  මට මේ තරම  ඇති  කතාවට  ප්‍රවිශ්ට  වෙන්න. [ඔව් අපි තාම මුල]

ඉතින්  ඔය  නියුරෝන  එකිනෙක  අතර  ක්‍රියාකරන  ආරෝපන  රසයන අස්සෙන්  ගලාගෙන යද්දි  අපි  මන්ස  සහ  සිතිවිලි කියල හයිලෙවල්  එකක් හදාගන්නවනෙ.  ඒ  කෙමිකල්    සර්කිට් බිල්ඩ්  අප්  එතකොට   සර්කිට්  අතර ලොජික්  කිසියම්  හේතුවකට චුට්ටක්  එහෙමෙහෙ  වුනොත් මොකද වෙන්නෙ. සිස්ටම් එක ක්‍රැශ්  වෙයිද?  නැහැ  එහෙම වෙන්නෙ නැහැ. සිස්ටමෙක  ඒත්  හැසිරීමක් දෙනව.  ඒ  හැසිරීමෙ  බහුතරයක්  ක්‍රියාකාරකම්  සාමාන්‍ය  තත්වයට  සමානයි.  ඒත්  ඒකෙ  තැන් තැන් වල  අමුතු දේවල්  නිරවුල් නැති දේවල්  සරල බසින් කිව්වොත් ට්‍රැක්  පනින  තැන්  එමටයි.  මෙ සමාජ  ශිශ්ටාචාර   පොදු  සිතිවිලි රාමුවට එක පාර  ෆිට්  වෙන්නෙ නැහැ.  ලොජිකල් නැහැ.  විකාරයි  වගේ.

ඒ  තුලම  ඒක  සන්කීර්න  වෙනවා.  මේ  වෙනස්  පුද්ගලය කියන  එව්වත්  සෙසු  සාමාන්‍ය යයි  සම්මත කෙනා කියන  එව්ව  තරම්ම  දාර්ශනිකයි.  ඒත්  ඒ  දාර්ශනික කුට්ටි  අතර  මැද ගැප් ට්‍රැක්  පැන්න තැන්  පැහැදිලි  නැහැ.  අපැහැදිලි කියන්නෙ  මාර  ගඹුරක්  කියලත් හිතෙන  වෙලාවක් තියෙනවා [ඒ ෆිල්ම්  එක  මාර  සිරා ගැඹුරු  දාර්ශනික  එකක්, මොකද  මට මොකවත් තේරුනේ නැහැ -  ඕක  ප්‍රකට කතාවක්] ඒ නිස  ට්‍රැක් පැන්න එකයි නොතේරෙන  තරම්  සන්කිර්න එකයි අතර  මාර  ලොකු  වෙනසකුත්  නැහැ.

ඔන්න ඔය තත්වයට පොදුවේ  පිස්සු කියල  සමාජය කියනවා.  ඒක  හරිද  නැද්ද  කියන  එක  වෙනම කතාවක්  ඒත්  ට්‍රැක් පනින ලොජික් සම්මුතිගත අවබෝධ  වලට ග්‍රහනය නොවෙන තැන්  තමා  පිස්ස්සු  කියල කියන  එකට  අදාල වෙන්නෙ.  ඒත්  ඒ පිස්සු කියන මිනිස්සු  ඕන  එකෙක්  එක්ක  කත කරල බැලුවොත්  සීයෙට  අනුවක් කියන්නෙ හෙන  දාර්ශනික කතා. 

හැබැයි ඒව  එකට  එක  ගලපාගන්න බැහැ. ආයෙ  ඕනෙනම් කිව්ව හැකි  ගලපා  ගන්න බැරි  අපිට නොතේරෙන නිසා  ඒත්  ඒව  මාර ලොකු  තනි දර්ශනයක කොටස් කියල.  ඔය  දෙකෙන් කෝකද කියල  තෝරන්න  කාටවත්  බැහැ.

කලිම්ම කිව්වනෙ  ඔක්කොම කෙමිකල් කියල.  ඉතින් කෙමිකල්  අවුට්  යන්න  කෙමිකල්ම  බලපාන්න පුලුවන්.  දිගුකාලින  අබ්බැහි,  වෙනත්  ලෙඩ  වලට දීපු  බෙහෙත්  වගේ  එව්ව.   ස්වාභාවිකවම මනුස්සය  තුල  එන වෙනස්කම්  බලපාන්න පුලුවන්. සමහර උන්ගෙ  ජාන වල  තියෙන  සර්කිට් පැටර්න්  ස්වභාවයෙන්ම  ඒ  වෙනස් තත්ව  උන්ට  දෙනවා. ඒ වගේම  සොෆ්ට්වෙයා  එකේම  අවුල්,  ආදර   සම්බන්ද කැඩිච්ච සීන්, ජීවිතේ ප්‍රශ්න, පීඩන, ලෝකය  එපා වීම, දරගන්න බැරි තරම්  නරක  හෝ හොද  දේවල්  වලට  එකවර ලක් වීම [උදා: මම වගේ එකෙක් එක පාර බිලියනයර්  කෙනෙක් වීම, ඔබේ  යුටියුබ්  ගායනයක්  බිලියන දෙකහමාරක්  කට්ටිය නැරඹීම] ඔහොම  එක එක  සොෆ්ට්වෙයා අවුට්  යන තත්ව  උනත්  බලපාන්න පුලුවන්.

මම විශය විද්වතෙක් නෙවි  ඒත් පුද්ගලිකව මෙහෙම කීපයක්  එක්ක ලගින් ආශ්‍රය කරල කතා කරල තියෙනව.  එක  හේතුවක්  වුනේ ග්‍රාමිය  පරිසරයක  හැදුනු කෙනෙක් නිසා ගමේ  අපේ වයස් වල කොල්ලො  මේ  තත්වෙට  ආවම උන්ට  බලි තොවිල් ම කරනවා මිස නිසි සායනික  සේව  ලබා දෙන්නෙ නැහැ.  ඒ නිසා උන්  එක්ක කතා කර ගෙවල්වල උන්ට  පැහැදිලි  කරන්න  උත්සහ කරල තියෙනවා. ඒක  වටිනා  අත්දැකීමක්.

ඇත්තටම සමාජය  පිස්සු  කියල කියන ඒ  කට්ටිය  කියන කතාවල ලොකු  ගතයුතු  දේවල්  තියෙනවා.  වෙලාවකට   හිතෙනවා  ඒ  ගෙවල්වල ඉන්න සෙන්සිබල් ම එකා ඌ ද කියල. මොකද ඌට  හෙන  සෙන්ස් තියෙන නිසා තමා ජීවිතේ යතාර්තයේ  ඇතැම් පැති ගැන  හිතන්න ගිහින් මොලේ  අවුල් වෙන්නෙ.  අනික මන්  දැක්ක දේවල්  මේ වගේ පසුබිම්  වල  හෙන සීමාකාරි  අමුතු  විදිහට  උන්ව පාලනය කරන හදන ඔප්‍රෙසර්   කෙනෙක් නිතර ඉන්නව.  කතාවෙ ඉන්න්න කෙනා  අවුල් යන්නෙ ඔප්‍රෙසර්ට  එරෙහි සටන මනසේ දිනාගන්න බැරුව   වගේ,  ඒ  වගේම මම දකිනවා  එහෙම  අය  එක්ක නිතර  ගනු දෙනු  කරන පවුලේ  අනිත්  අයත්  සමහර වෙලාවට  ඒ  තත්වයටම වැටෙනවා  කියල.  සමහරවිට  එයාලගෙ  වේව්ලෙන්ත්  වලින්  සම්මුති  හදාගෙන ප්‍රයිවෙට්  නෙට්වර්ක් හැදෙනව වෙන්න පුලුවන්.  මානසික  අවුල් කන්ටේජස්  හෙවත් බෝ විය  හැකි කියල මම හිතනවා  බෝවෙන්නෙ සොෆ්ට්වෙයා  මට්ටමින්.

අනික මේ අවුල් කියන්නෙ හෙනම පොඩි  එව්ව. වරක් ඔහොම අපේ කොල්ලෙක්  එක්කගෙන  ගියා  කරාපිටියෙ  ඩොක්ට හරිශ්චන්ද්‍රගේ  සුලු  අවුල් තියෙන  අය ඉන්න  වෝඩ්  එකට.  ඩොක්ට   එනකම් අපි  පැය  දෙකකට  වඩා  උන්න.  එදා  දැකපු තත්ව  මාරයි.  එතන එක කොල්ලෙක් උන්න පොර අපි  එක්ක මුලු  වෙලාවම කතා කලා.  මිනිහට කිසිම අවුලක් නැහැ  ඒත් කතා  කරද්දි  සැරින් සැරේට "පීක්" කියනව.   පොඩි කාලෙ  කටින් කාර් පැදල    ඒ පුරුද්ද  ඇරගන්න බැහැල්ලු.  තව කෙනෙක් උන්න ඇය දිගටම ටීවී බලනවා.  ස්ක්‍රීන්  ඇඩික්ශන් තියෙන පොඩි  එකෙක්  වගේ.  හේතුව  අයට නිලියක් වෙන්න ඕනෙලු.  නිලියක්  ලෙස ජීවත්  වෙන්න හදනවා. ඒ  අවුල  ඇරෙන්න  අතිශයින්  සාමාන්‍යයි.

එතකොට  "පිස්සු"  නැහැ කියල  සමාජය කියන උන් ඉන්නෙ. උන්ටත්  ඔහොමම අවුල් තියෙනවා.  ඒව මාට්ටු වෙන්නෙ නැහැ, අපි බොහෝ දෙනෙක්  අර සමාජය කියන  ඉන්ටනෙට්  එකේ  ඉන්න  සම්මත  සන්කල්ප  අස්සෙ අපේ පිස්සු  හන්ගන්  ඉන්න  "පිස්සු"  සමාජයේම කොටසක්.  මාට්ටු වෙන උන්  අපි "පිස්සු" කියල ලේබල් කරනවා. 

අනික  ඒ පිස්සු නැති කියන සමාජයෙත්   ඉතාම ආන්තික මට්ටමට  සම්මතයට වෙනස් කතා  කියන අය ඉන්නවනෙ.  හැබැයි එයාලගෙ ජීවිතෙ අර   සම්මත  රාමුවෙ  ස්ටේබල්  පවතිනවා.  ස්ටේබල් නොවෙන  මට්ටමට  ආපු  අයට  තමා  ලේබලය වදින්නෙ.  ලොකු  වෙනසක්  නැති වෙන්න පුලුවන්.

හැබැයි ඒ ලේබලය වදින තැන සිට  වෙන්නෙ  මාර   අවුලක්.  ශාරිරික  ආබාධ වගේ නෙවි මෙව්ව.  මේවයෙ  සියුම් හේතු  සහ  ඒවට  විසදුම්  දෙන්න ලේසි නැහැ. මන් කිව්වනෙ සොෆ්ට්වෙයා ඒකේ  සෝස් කෝඩ්  නැහැ. ප්‍රශ්න හදන්නෙ කෝමද?  ඉතින් ශාරිරික  අවුල් වලට දෙන   බේත්  සහ  ප්‍රතිකාර වගේ  නෙවි මේවට  දෙන  ඒව අම්බාන  ප්‍රාතමිකයි.  නිකම්  ගෝත්‍රික  සමාජයක් වගේ.  අර  දතක්   රිදේනම්  කට්ටිය  අල්ලගෙන  තඩි  අඩුවෙන්  පන පිටිම්ම ගලවල දාපු,  ඔලුවෙ  කැක්කුමනම්  හිස්  කබලෙ  හිලක්  ගහල  පිලියම්  කරපු  පුරාන  බෙහෙත් වගේ මහ  දරදඩු  බෙහෙත් තියෙන්නෙ. ලාදුරු නම්  කොහේ හෝ කොලනියකට දැම්ම වගේ පොලිසියෙන්  අල්ලගෙන  ගිහින් රිමාන්ඩ් හෝ එහෙම නැත්නම් පිස්සන් කොටු කියන තැන්වලට   දාල ගාල් කරනවා.  මේව  ඒ වින්දිතයාට  දෙන්නෙ තවත් ලොකු පීඩනයක්.

හැබැයි  ඒ දේ  කරන්න වෙනව.  මොකද  මනස  අර  සම්මුති  වලට  සම්පුර්නයෙන්  අවුට් ගියාම් විශාල  ප්‍රශ්න  දක්වා  යන්න ඉඩ තියෙන නිසා.  ැයාලට  ඕනෙ  දියක්  කරන්න දීපල්ල කියනවා නම්  ඇමරිකානු  නිලියක් වන ශැරොන් ටේට් සහ ඇගෙ කුසේ උන්නු දරුවා මරා දාපු  උන්ටත්  එහෙම කරන්න තියෙන  අයිතිය පිලිගන්න වෙනවා  මොකද උන්ගෙ  මන්ස කියන  සොෆ්ට්වෙයා එක  අනුව ලෝකය  වන්සා දමන මහා  කුමන්ත්‍රනයක්  ඒ වෙලාවෙ  සිද්ද  වෙන්න  පටන්ගෙන. ශැරොන් මරා  දාන්න ඕනෙ ඒක නවතන්න නම්. ඒකත්  ඉතින්  හෙන  දාර්ශනිකයි.

ඒ නිසා මේ මිනිස්සු කියන එව්ව දාර්ශනිකය.  මාර ගැඹුරුය  අපිට  තේරෙන්නෙ නැතිය.  උන්ට  වඩා අනිත් උන්ට පිස්සුය වගේ බොහොම ඩ්‍රැමටික් එව්ව කිව්වට අවසන් වින්දිතයා   අර කෙනාමයි.  ඒ කෙනා  සමහර විට  බයෙන් තැව්ල  එහෙම නැත්නම්  ඩිප්‍රෙස්  වෙලා සුයිසයිඩ් කරගෙන  ඉවර වෙන්න පුලුවන්.  තුවක්කුවක්  අරගෙන ගමකට  වෙඩි තියල  දාන්න පුලුවන්.

ඒ  අයට ප්‍රතිකාර කරන්න ඕනෙ කියන්නෙ  ඒ නිසා. මෙතන  ප්‍රතිකාර කියන්නෙ  සමාජය කියන  සම්මුතිගත රාමුව  එක්ක කිසියම්  ලෙසකින් යා කරගතහැකි  මට්ටමකට ගෙන ඒම.  ඒගානට  ආවම  ඇති. කෝමත් ඉන්න හැම එකාටම  යම්  දුරකට පිස්සු තමා. මුන්ටත්  අනිත් උන් වගෙ එ සර්වයිව්  වෙන්න හැකිනම්  ඒ  ඇති.

ඔය වගේ ප්‍රශ්න තියෙන උන් කෝමත්  දාර්ශනිකව  දුරක්  ගිහින් තියෙන්නෙ.  ඒ නිස කතා කලොත්  උන් ඔක්කොටම සම්ප්පුර්න නැති   දාර්ශනික කතාවක් කිව හැකි.  ඒ නිසා ප්‍රතිකාර  අවශ්‍ය මිනිස්සු  එක්ක  දාර්ශනික  සන්වාද කරල උන්ගෙ  ට්‍රැක් පනින තැන් වල මාර ලොකු  සුරන්ගනා  කතා  හදල  ඒව යු ටියුබ්  දාල මාර රැඩිකල්  දෙයක් කිව්ව  කොච්චර  රැඩිකල් ද කිව්වොත් මටත් තේරෙන්නෙ නැහැ කියන තැනට  යන්න එපා.